tỉ lệ

tỉ lệ

Hai số có tỉ lệ thuận với nhau.

Định nghĩa

  1. Danh từ:

    • Quan hệ so sánh giữa hai đại lượng: "tỉ lệ" chỉ mối quan hệ về số lượng, kích thước hoặc giá trị giữa hai hoặc nhiều yếu tố, thường được biểu diễn bằng phân số, tỷ số hoặc phần trăm.
    • Tỷ suất, mức độ: "tỉ lệ" cũng được dùng để chỉ mức độ xuất hiện hoặc phổ biến của một hiện tượng trong một nhóm cụ thể, như tỉ lệ phần trăm, tỉ lệ tăng trưởng.

  2. Tính từ (hiếm, trong ngữ cảnh chuyên ngành):

    • Có tính chất tỉ lệ: Dùng để mô tả một đại lượng thay đổi tương ứng với một đại lượng khác (thường thấy trong toán học hoặc khoa học).
Ví dụ sử dụng

  • Danh từ:

    • Tỉ lệ nam và nữ trong lớp là 2:3. (Số lượng nam so với nữ trong lớp là hai phần ba.)
    • Tỉ lệ thất nghiệp ở thành phố này đang giảm. (Mức độ người không có việc làm ở thành phố này giảm xuống.)
    • Bản đồ được vẽ theo tỉ lệ 1:1000. (Bản đồ thu nhỏ kích thước thực tế 1000 lần.)

  • Tính từ:

    • Thuế tỉ lệ đánh vào thu nhập. (Loại thuế có mức tăng tương ứng với thu nhập.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "tỉ lệ thuận": quan hệ trong đó một đại lượng tăng thì đại lượng kia cũng tăng tương ứng.

    • Công suất và điện năng tiêu thụ tỉ lệ thuận với nhau. (Khi công suất tăng, điện năng tiêu thụ cũng tăng.)

  • "tỉ lệ nghịch": quan hệ trong đó một đại lượng tăng thì đại lượng kia giảm tương ứng.

    • Tốc độ và thời gian tỉ lệ nghịch với quãng đường cố định. (Khi tốc độ tăng, thời gian giảm.)

  • "tỉ lệ phần trăm": dạng tỉ lệ tính trên 100 đơn vị.

    • Tỉ lệ phần trăm học sinh đỗ tốt nghiệp là 95%. (95 trên 100 học sinh đỗ.)
Biến thể và từ gần giống

  • Tỷ lệ (danh từ): cách viết khác của "tỉ lệ", thường dùng trong văn bản hành chính hoặc khoa học.

    • Tỷ lệ lạm phát năm nay tăng cao. (Mức độ tăng giá chung của nền kinh tế.)

  • Tỉ số (danh từ): kết quả so sánh hai số, thường dùng trong toán học hoặc thể thao.

    • Tỉ số trận đấu là 2-1. (Kết quả trận bóng đá.)
Từ đồng nghĩa
  • Phần trăm: dạng biểu thị tỉ lệ trên thang 100.
  • Tỷ suất: mức độ, tỉ lệ của một hiện tượng (thường dùng trong kinh tế, dân số).
  • Hệ số: số nhân trong quan hệ tỉ lệ (thường dùng trong toán học).
Thành ngữ liên quan
  • Tỉ lệ vàng: tỉ lệ đặc biệt trong nghệ thuật và kiến trúc, xấp xỉ 1:1,618.
    • Bức tranh tuân theo tỉ lệ vàng để tạo sự cân đối. (Tỉ lệ hài hòa giúp bức tranh đẹp mắt.)

Từ chứa "tỉ lệ"